Aspir

Aspir Nedir?

Aspir (Carthamus tinctorius), papatyagiller (Asteraceae) familyasından, dikenli ve dikensiz yapıda; sarı, kırmızı ve turuncu çiçekleri, 1.5-2.0 metre derinlere inen kökü, 60-120 cm uzunluğunda sapa sahip tohumlarında %30-%45 arası oleic ve linoleic tipi yağ ihtiva eden yazlık uzun gün bir yağlı tohum bitkisidir. Biyodizel üretiminde de kullanılan yağı yemeklerde, kızartma ve salatalarda kullanılır. Tek yıllık, kuraklığa dayanıklı ve ömrü 110-140 gündür. Orijini Anadolu olan bitkinin yabani formlarına ülkemizin her yerinde rastlanabilir. Nadas alanlarını daraltılmasında en uygun bitki olan aspirin son yıllarda üretimini giderek artırmaktadır. Üretim girdileri oldukça düşüktür (buğdayın 1/3 ü kadar), pazarlama sorunu yoktur, sözleşmeli üretilerek kolayca alıcı bulmaktadır. Yemeklik yağ ve biyodizele işlenerek yağ ve enerji açığımızı kapatacak bir bitkidir. İlave yatırıma ihtiyaç duymadan üretiminde buğday için kullanılan aletler kullanılır. Oldukça kaliteli olan yağı kolesterol, şeker düşürücü ve zayıflatıcı özelliktedir. Çiçekleri safran, arı yemi ve çay; sapları ve küspesi hayvan yemi olarak tüketilir.

ASPİR Tarımı
Ülkemizde yıllardır tanınmasına rağmen tarımı ile ilgili uygulamalar yeterince bilinmez. Ancak, buğday ve arpada olduğu gibi yetiştiriciliği oldukça kolaydır.
Toprak istekleri: Çok seçici değildir. Derin, verimli, drenajı iyi, su tutma kapasitesi yüksek, PH: 5-7 olan topraklara daha uygundur. 30 cm den daha derin olmayan, taban taşı olan, açık gri-beyaz, kumlu ve kireci çok yüksek topraklarda ürün alınsa da verim düşer. Tuza dayanıklılık derecesi arpada olduğu gibidir.
İklim İstekleri: Aspir ılıman Akdeniz,Karadeniz,Ege ve Güneydoğunun Urfa yöreleri gibi bölgelerde kışlık olarak ekilebilmekte ve iyi verimler alınabilmektedir.Buralarda ikinci ürüne zaman bırakılır. Trakya ve geçit bölgelerinde ilk baharda Şubat 15-Mart 15 arası,Orta Anadolu şartları için Mart 15-Nisan 15 ve Doğu Anadolu için ise Nisan 15-Mayıs 10 arası ekim tarihleri uygundur.Aspir bitkisinin bir yerde üretilebilmesi için don zararının olmadığı 120 güne ihtiyaç vardır. Genç dönemlerde kışlık çeşitler -17 C, yazlık çeşitler -7 C ye kadar zarar görmez. Aspirin geç dönemlerde soğuğa dayanıklılığı daha düşüktür. Çiçeklenme ve tohum bağlama döneminde sıcak, güneşli ve kurak iklimlerde verim yüksek olur.
İklim ve toprak şartlarının iyi sulama veya yağışın yeterli olduğu yerlerde yüksek, bazı bitkilerin zor yetiştiği kurak ve sıcak yerlerde normal verim alınır. Aspir kuraklığa dayanıklıdır hatta 40- 45 C derece sıcaklıklara dahi kolayca tolere edebilir ancak sulama imkanı olan olan yerlerde sulanırsa verim artar.En kritik dönemler sapa kalkma ve çiçeklenme öncesi dönemlerdir,bu dönemlerde kuraklık fazla ise sulama tavsiye edilir.Gelişmenin hızlı olduğu dönemler (mayıs-temmuz) 100-150 mm yağış yeterlidir. Bu dönemde hiç yağış düşmese de diğer bitkiler gibi tarlada kalmaz ve hasat edilir.
Tarla Hazırlığı ve Ekim: azlık ve kışlık olarak ekilebilir. Her iki durumda da anız tarlalar sonbahar veya erken ilk baharda 15-20 cm derinlikte sürülmelidir.Ekimden hemen önce toprak otlu ve kesekli ise diskaro, tırmık veya kaz ayağı tırmık gibi aletlerle yüzeysel ve ince işlenir.
Ekimde toprak tavlı, keseksiz olmalı, toprak kabarık ise merdane geçirilerek bastırılmalıdır. Ekim sonrası merdane ile baskı yapılırsa çimlenme hızlanır.
Kışlık ekim eylülde yapılarak bitki kışa 7-8 yapraklı girmeli veya aralık başında yapılarak erken ilkbaharda çimlenmesi sağlanmalıdır. Ilıman yerlerde (Güney Doğu, Eğe ve Orta Anadolu) kışlık ekilmelidir. Yazlık ekimler toprak uygun olduğu anda (şubat-nisan) yapılmalı. Geç ekimlerde tohum verimi ve yağ oranında azalma olur.
İlkbahar sürümü ekimi geciktir ama yabancı otu kontrol eder. Kışlık ve yazlık ekimlerin (toprak işlemesiz) direk ekim yapan mibzerlerle yapılması daha iyi netice verir.
Ekim için sıra aralığı sulanan arazilerde 25-35 cm, kurak alanlarda 20-30 cm; sıra üzeri 5-10 cm olmalı. Geniş sıra aralıkları çapalama fırsatı da verir. Ekim derinliği kumsal topraklarda 4 cm, ağır topraklarda 3 cm olmalıdır. Daha derin veya yüzlek ekimler arızalı çıkışlar verir.



Gübreleme: Aspir üretimi de diğer bitkiler gibi özenle yapmalı, besin maddeleri ve su zamanında ihtiyaca göre verilmelidir. Toprak tahliline göre dekara saf 5-8 kg azot, 5-6 kg fosfor, ihtiyaç varsa potasyum ekim öncesi veya ekimle toprağa karıştırılır. Diğer gübreler direk ekimle, üre ise tohuma temas etmeden verilmelidir.

Aspir üretiminde kuru şartlarda toprak tahlillerinin yapılamadığı durumlarda dekara:15 kg 20.20.0 Kompoze gübre ve 5kg Üre gübresi birlikte verilir.Sulu şartlarda bu gübreler tarlaların durumuna bir önceki yıl ekilen ürüne göre % 50 ile % 100 oranında arttırılır. Gübre ekimle birlikte verilir. Aspir bitkisi 3.5-4 ay gibi kısa bir sürede yetiştiği için kuru şartlarda gübrenin tamamı ekim anında veya ekimden hemen önce verilir.Sulu şartlarda azotlu gübreyi ekimle birlikte ve sapa kalkma döneminde vermek uygun olur.




Yabancı Ot Kontrolü: Aspir tarla çıkışından sonra ilk 3-4 haftada oldukça zayıf gelişir. Bu devrede yabancı otla rekabet edemez ve gelişme geriliği yaşar. Bu nedenle, ilk dönemlerinde direk ekim yapılsa dahi yabancı otlardan korumak için mekanik yollar veya herbisitler-ot ilacı ile mücadele edilmesi gerekir. Bunun için kullanılabilecek herbisitler, Trifluralin, Metolachlor, EPTC, Barban, Profluralin ve Paraquat birkaçıdır.Yabancı ot aspir’in sapa kalkma döneminde ise ilacla birliktre üre gübresi verilmesi bitkinin gelişimini hızlandıracaktır.



Böcek kontrolü: Gelişmenin her döneminde zararlı böceklerle insektisit-böcek ilacı kullanılarak mücadele edilmelidir.Bunun için kullanılabilecek, Emamectin benzoatelı ve dentisli ilaçlar birkaçıdır.




Münavebe: Aspir hiçbir zaman üst üste ekilmez, toprak hastalıklarının artmaması için ayçiçeği, hardal, kolza (kanola) gibi bitkilerle münavebeye alınmaz. Nadas oranının düşürülmesi için 3 lü münavebe;

buğday-aspir-nadas veya buğday-aspir-macarfiği olabilir.
4 lü münavebeye göre ise şöyle uygulama yapılabilir.

ÜRÜN

1.Yıl

2.Yıl

3.Yıl

+.Yıl

ASPİR

Buğday

Fiğ

Aspir

Fiğ

BUĞDAY

Buğday

Fiğ

Aspir

Nadas

FİG

Buğday

Aspir

Nadas

Buğday

NADAS

Buğday

Nadas

Aspir

Fiğ

Öte yandan aspir ekiminin ertesi sene toprak suyunu tükettiği fikri doğru değildir. Her bitki su tüketimini kendi üretim senesinde yapar. Aspir hasatı sonrası sürüm zorluğunun sebebi kurak geçen yaz mevsimidir. Aspir ekilmediği senelerde kuraklık var ise sürüm yine zordur.

Hasat Teknikleri: Yaprakların büyük bir bölümünün tamamen kuruduğu (kahverengi) çiçek ve çanak yapraklarının kahverengiye döndüğü tablaların elle kolaylıkla harman edilebildiği ve tanelerin tamamen beyazlaştığı dönem hasat zamanının geldiğine işarettir; bu dönem genellikle çiçeklenmeden yaklaşık 4-5 hafta sonraya denk gelir. Hububat hasadında kullanılan biçerdöverler aspir hasadında da kullanılır ancak biçerdöverin dolap hızının hareket hızından %25 daha fazla olması önerilir. Bitki artıkları ok ince olduğundan filtre ve diğer aksamı sık sık temizlemek yerinde olur. Hasat erken olursa nem yüksek, geç olursa tohum dökme olur. Depolamada tane nemi % 8 olmalı. Çiçek (polen) hasadı kuruduktan sonra, daneden önce elle toplanarak yapılır. Hasat edilen ürünün problemsiz uzun bir süre ve güvenli bir şekilde depolanabilmesi için tane neminin %8 veya daha düşük olması gereklidir.



Tohum Çeşitleri

Tohumluk ve Çeşitler: Yerli tohumluk olarak Ülkemizde sertifikalandırılmış Yenice, Dinçer, Remzibey, Balcı ve Linas çeşitleri ile üretim izinli kışlık Ayaz vardır.

ÇEŞİTLERİ  

 YENİCE

 DİNÇER

 BALCI

 REMZİBEY-05

AYAZ

LİNAS

 DİKENLİLİK  

 Dikensiz

 Dikensiz

 Dikenli

 Dikenli

Az Dikenli

 Dikenli

 ÇİÇEK RENGİ

 Kırmızı

Turuncu 

 Sarı

 Sarı

Kırmızı

Sarı - Turuncu

 BİTKİ BOYU (cm)

 100-120

 90-110

 55-70

 60-80

 100-120

85-90

 TANE RENGİ

 Beyaz

 Beyaz

Krem

 Beyaz

 Beyaz

Krem

 

 

 

 

 

 

 

Her altı çeşidin tane rengi beyaz olup tohumların 1000 tane ağırlığı fazla farklılık göstermez ancak dikenli çeşidin yağ oranı diğerlerinden fazladır.Tohum temin etmek için üreticilerimizin firmamıza müracaatı yeterlidir. 

Küspe
Küspesi hayvancılık için önemli bir yem kaynağıdır. Tohumunun yağı alındıktan sonra kalan küspesinde %22-24 ham protein içermektedir. Küspesi % 6-7 civarında yağ içermesi nedeniyle karıştırıldığı yemin enerji değerini artırmaktadır. Ayrıca süt hayvanlarında süt verimini artırdığı belirlenmiştir. 


Sözleşmeli Üretim

Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca 26 Nisan, 2008 tarih, 26858 sayı ile Resmi Gazetede yayımlanan Sözleşmeli Üretim ile İlgili Usul ve Esasları hakkındaki Yönetmelik çerçevesinde;
Sözleşmeli olarak Aspir üretimi Firmamızca tüm yurt çapında üreticilerle sözleşme imzalanarak ürün alım garantisi ile aspir tarımı yapılmaktadır
sözleşmeli üretim desteklemesinden faydalanabilmesi için aşağıdaki şartları yerine getirmesi gerekmektedir.
1.Sözleşme yapılacak tarım arazilerinin CKS kaydı olmak zorundadır.
2.Yapılacak olan sözleşmede alım satım kriterleri, Fiyatlandırma, Kalitenin ölçütü avans ve girdi yardımı, Teknik eleman/ Danışman kullandırma zor unluluğu vardır.
3.Tarım Sigortası ve Ürünün teslim şartları net olarak belirtilmesi gerekmektedir.
Sözleşmeli üretim çerçevesinde üretim ve hasat dönemleri arasında çiftçilerimize teknik ekibimizce destek sağlanmaktadır.
Ürün bedelinin tamamı firmamızca peşin olarak ödenmektedir.Sözleşmeli aspir ekimi yapmak isteyen üreticiler info@dehabiyodizel.com.tr adresinden veya 0 216 3943389 nolu tlf.dan firmamıza ulaşabilirler.




Devlet Desteği

2005 yılından itibaren aspir Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca destekleme kapsamına alınmış ve kg.desteği her geçen yıl artarak devam etmektedir 2006 senesi ürün desteği kg.başına 22 YKRŞ. olarak ödenmiştir.

Aspir için 2013-2014 sezonu için havzalara göre destekleme miktarları;
Gübre desteği 7tl/dekar
Mazot desteği 7tl/dekar
Sözleşme desteği 10tl/dekar
Sertfikalı tohum desteği 4tl/dekar
Ürün desteği 0.45tl/kg
Olarak devam etmektedir.